بایگانی دسته: کتابخانه دیجیتال

جزایر «سالاوکی»

سالاوکی، جزایز سالاوکی، solovki، جزیره سالاوکی، روسیه، لابیرنت، هزارتو، هزار تو، جزایر سولووتسکیه

در شمال شرق سنت پترزبورگ و در آب های دریای سفید، ۶ جزیره کوچک به نام مجمع الجزایر «سالاوکی» (Solovki) وجود دارند که با وجود این که خیلی کوچک هستند، تاریخ و داستانی شنیدنی دارند.
این جزایر جزیی از استان «آرخانگلسک» هستند که مرکز آن، یعنی بندر «آرخانگلسک» (Arkhangelsk) یکی از مهمترین بنادر تاریخی روسیه بوده و هست.

همان طور که می دانید، در کشورهای مختلف دنیا چندین هزار لابیرنت (هزار تو) وجود دارد. ولی دانشمندان هنوز به این پرسش که چطور می شود که در طول تاریخ، یک طرح و ساختار ثابت در گوشه های مختلف دنیا، از مصر و هند و یونان گرفته تا روسیه و اسکاندیناوی و انگلیس و آمریکا، تکرار و ساخته شده، پاسخ قانع کننده ای پیدا نکرده اند.
در روسیه حدود ۵۰ لابیرنت وجود دارد و جزایر «سالاوکی» با داشتن ۳۵ لابیرنت سنگ چین شده در یک منطقه بسیار کوچک، در دنیا کم نظیر است. سالم ترین این لابیرنت ها در جزیره «خرگوش بزرگ» قرار دارند که قطری بین ۶ تا ۲۵ متر و قدمتی چند هزار ساله دارند.

سالاوکی، جزایز سالاوکی، solovki، جزیره سالاوکی، روسیه، لابیرنت، هزارتو، هزار تو، جزایر سولووتسکیه

بخش دیگری از هویت تاریخی این جزایر، صومعه «سالاوکی» است. این مجموعه زیبا با قدمتی بیش از ۵۰۰ سال به عنوان یکی از مهمترین میراث فرهنگی روسیه به همراه لابینرت ها در یونسکو به ثبت رسیده است.
صومعه «سالاوکی» به سرعت به یکی از مهم ترین، شکوفا ترین و ثروتمندترین مراکز مذهب ارتودوکس روسیه بدل شد، به طوری که حتی به دولت مرکزی مالیات می داد.

سالاوکی، جزایز سالاوکی، solovki، جزیره سالاوکی، روسیه، لابیرنت، هزارتو، هزار تو، جزایر سولووتسکیه

اما اوسط قرن ۱۷ میلادی، یعنی کمی بعد از مرگ شاه عباس صفوی در ایران، یک سری اصلاحات مذهبی در روسیه به اجرا گذاشته شد که ناخواسته شکاف عمیقی بین مسیحیان روسیه به وجود آورد. آن عده که مخالف اصلاحات بودند («راسکولنیک» ها یا «باورمندان قدیم») به شدت مورد آزار و اذیت و تهدید حکومت قرار می گرفتند. بعضی از این«باورمندان قدیم» به قدری مخالف اصلاحات مذهبی بودند که مرگ را بر ننگ مذهب جدید ترجیح داده و به طور دسته جمعی خود را در کلبه های چوبی قفل کرده و به آتش می کشیدند.
در این دوران بود که صومعه «سالاوکی» از پذیرش اصلاحات سر باز زد و به همین دلیل برای ۸ سال تحت محاصره نیروهای حکومت تزاری قرار گرفت.

سالاوکی، جزایز سالاوکی، solovki، جزیره سالاوکی، روسیه، لابیرنت، هزارتو، هزار تو، جزایر سولووتسکیه

«میخاییل لومونوسوف»، علامه و ادیب روس قرن ۱۸ و بنیان گذار دانشگاه مسکو، اهل یکی از روستاهای «آرخانگلسک» بود. پدرش مرد متمولی بود که سوار بر کشتی، ماهی گیری و تجارت می کرد و در بعضی از سفرهایش، از جمله به جزایر «سالاوکی»، میخیاییل نوجوان را به همراه خود می برد. «میخاییل لومونوسوف» در خاطراتش هم از خودسوزی دوستانش و هم از «لابیرنت های شمال» یاد می کند. اساسا یکی از دلایل رویگردانی او از دین و علاقه اش به علم، همین خودسوزی دوستانش بود و باعث شد از دست پدرش که زندگی روستایی اما راحتی برایش در نظر داشت فرار کند و برای تحصیل به سنت پترزبورگ برود.

سالاوکی، جزایز سالاوکی، solovki، جزیره سالاوکی، روسیه، لابیرنت، هزارتو، هزار تو، جزایر سولووتسکیه
دسته مذهبی (Крестный ход) کنار صومعه «سالاوکی»
مسیحیان ارتودوکس، در مراسم خاصی مانند «خاج شویان» و «عید پاک» و همین طور در مواردی برای دور کردن بلا، با در دست داشتن چراغ و پرچم و صلیب و تمثال های حضرت مسیح (Icon)، چند بار دور کلیسا یا صومعه می چرخند یا بین ساختمان های کلیسا پیاده روی می کنند.

سالاوکی، جزایز سالاوکی، solovki، جزیره سالاوکی، روسیه، لابیرنت، هزارتو، هزار تو، جزایر سولووتسکیه

سالاوکی، جزایز سالاوکی، solovki، جزیره سالاوکی، روسیه، لابیرنت، هزارتو، هزار تو، جزایر سولووتسکیه

اهمیت جزایر «سالاوکی» در تاریخ روسیه، خیلی بیشتر از این هاست و صومعه «سالاوکی» در جریان جنگ های متعددی از جمله جنگ کریمه، به عنوان دژی محکم در برابر دشمن ایفای نقش کرد.

سالاوکی، جزایز سالاوکی، solovki، جزیره سالاوکی، روسیه، لابیرنت، هزارتو، هزار تو، جزایر سولووتسکیه
تصویر بنای یادبود تزار پتر کبیر در شهر «آرخانگلسک» و صومعه «سالاوکی» روی اسکناس ۵۰۰ روبلی

علاوه بر این، بخشی از صومعه «سالاوکی» به صورت زندان ساخته شده و در زمان حکومت تزاری، خیلی از زندانیان عقیدتی و سیاسی را آنجا می فرستادند. بعد از انقلاب روسیه و ورود کمونیسم، فعالیت های مذهبی صومعه تعطیل شد و زندان صومعه به عنوان یکی از اولین «گولاگ» های روسیه مورد استفاده قرار گرفت. «گولاگ» (GULAG) کمپ هایی کار اجباری در سراسر روسیه، به خصوص در مناطق سخت و دور افتاده بودند که زندانیان تبعیدی را به آنجا می فرستادند. شرایط «گولاگ» ها فوق العاده سخت بود. بخش وسیعی از سیبری توسط همین زندانیان بخت برگشته ساخته و آباد شدند.
«الکساندر سولژنیتسین» در کتاب «مجمع الجزایر گولاگ» به تفصیل در این باره و جزایر «سالاوکی» نوشته است. (دانلود نسخه PDF کتاب)

سالاوکی، جزایز سالاوکی، solovki، جزیره سالاوکی، روسیه، لابیرنت، هزارتو، هزار تو، جزایر سولووتسکیه

امروزه جزایر «سالاوکی» یکی از جاذبه های توریستی روسیه است. دسترسی این جزایر به فرودگاه و نزدیکی شان به بندر «آرخانگلسک»، سنت پترزبورگ و «کیژی پاگوست»، این جزایر را به یکی از مناطق پر رفت و آمد شمال روسیه بدل کرده است.

سالاوکی، جزایز سالاوکی، solovki، جزیره سالاوکی، روسیه، لابیرنت، هزارتو، هزار تو، جزایر سولووتسکیه

سالاوکی، جزایز سالاوکی، solovki، جزیره سالاوکی، روسیه، لابیرنت، هزارتو، هزار تو، جزایر سولووتسکیه
راهب های صومعه در حال کار

سالاوکی، جزایز سالاوکی، solovki، جزیره سالاوکی، روسیه، لابیرنت، هزارتو، هزار تو، جزایر سولووتسکیه
راهب صومعه در حال کار

ادامه‌ی خواندن

کتاب: «ذهن روسی در نظام شوروی»

ذهن روسی در نظام شورویمدت ها بود به دنبال کتابی درباره تاریخ فرهنگ و هنر روسیه بودم، اما در هیچ یک از منابع فارسی و روسی و انگلیسی کتاب جامعی پیدا نکردم.

تا این که به کتاب «ذهن روسی در نظام شوروی» نوشته «آیزایا برلین» (Isaiah Berlin) فیلسوف و نظریه پرداز برجسته روسی – انگلیسی برخوردم.
این کتاب، تصویر نسبتا روشنی از شرایط حاکم بر فرهنگ و هنر روسیه در زمان کمونیسم به دست می دهد.

«آیزایا برلین» یهودی الاصل و اهل ریگا، پایتخت کشور لتونی بود که آن زمان بخشی از جماهیر شوروی محسوب می شد. خوب روسی می دانست و به واسطه تحصیل و زندگی در انگلستان، دنیای غرب را هم به خوبی درک کرده و از طرفداران پر و پا قرص لیبرالیسم و از منتقدان جدی دیدگاه های مارکسیستی بود.

«ذهن روسی در نظام شوروی» حاصل چند سفر «آیزایا برلین» به شوروی و دیدارهای او با اهالی ادب و هنر روس آن زمان است و بیشتر به نقد و تحلیل وضعیت روشنفکری و ادبیات و هنر روسیه در زمان استالین می پردازد.

کتاب حدود ۴۰۰ صفحه دارد. حدود ۵۰ صفحه اول کتاب مقدمه و پیش گفتار به قلم دیگران و تا حدودی خسته کننده است. اما اصل کتاب که ۲۵۰ صفحه هم نمی شود، با ترجمه روان آقای «رضا رضایی» جذاب و گیراست. یادداشت های مترجم هم به فهم بهتر مطالب کمک می کند.

آیزایا برلینفهرست کتاب عبارت است از:

هنر روسیه در دوره استالین
سفر به لنینگراد
ادیب بزرگ روس
گفت و گوهایی با آخماتووا و پاسترناک
باریس پاسترناک
چرا اتحاد شوروی خود را عایق کاری می کند
دیالکتیک مصنوعی
چهار هفته در اتحاد شوروی
فرهنگ روسیه شوروی
بقای روشنفکران روس

در بخشی از کتاب آمده است:

روزی پیشخدمتی در کشتی بزرگی استخدام شد. به او گفتند که اگر دریا طوفانی شد، برای این که ظرف و ظروف نشکند نباید صاف راه برود، بلکه باید زیگزاگ برود؛ با تجربه‌ تر‌ها همین کار را می‌ کنند.
مرد گفت متوجه شده است. بعد هوا خراب شد، اما صدای مهیب شکسته‌ شدن ظرف و ظروف هم به گوش رسید، چون پیشخدمت با سینی ظرف‌ ها زمین خورده بود.
گفتند چرا به توصیه عمل نکرد. گفت: «کردم. منتها موقعی که من چپ می‌رفتم کشتی راست می‌رفت، موقعی هم که من راست می‌رفتم کشتی چپ می‌رفت.»
مهم‌ ترین قلقی هم که شهروند شوروی باید یاد بگیرد این است که بتواند خیلی دقیق حرکت خود را با حرکت دیالکتیکی حزب تنظیم کند. یعنی باید لم کار طوری دستش بیاید که زود تشخیص بدهد چه لحظه‌ ای چپ می‌شود راست، یا راست می‌شود چپ.
فهم تئوریک، هرقدر هم دقیق، جای این فوت و فن را نمی‌گیرد. عده‌ای از قابل‌ ترین، مفید ترین، و در نخستین روزها، وفادار ترین و سالم‌ ترین هواداران رژیم به علت ندانستن همین فوت و فن به فلاکت افتادند.

خرید آنلاین کتاب:
سایت «بخوان»
سایت «پندار بازار»

بهروز بهادری فر

کتابخانه دیجیتال: الکساندر پوشکین

الکساندر پوشکینالکساندر پوشکین، از بزرگ ترین شاعران و نویسندگان زبان روسی است. بعضی از اشعارش را مردم روس به حفظ می دانند.
هم عصر فتحعلی شاه قاجار در ایران بود و ۳۷ سال بیشتر عمر نکرد.
پدرش از یک خانواده اصیل روسی و مادرش، نوه یک برده آفریقایی به نام «هانیبال» بود که در کودکی از اتیوپی دزدیده شده و به تزار «پتر کبیر» هدیه داده شده بود و در دربار به درجات بالا رسیده بود.
الکساندر پوشکین استعدادش را از کودکی نشان داد و در ۲۱ سالگی شعر بلند «روسلان و لودمیلا» را سرود که بسیار معروف است.
به دلیل عقاید و جهت گیری هایش مورد غضب دربار بود و چند سال را در تبعید و در میدان های جنگ سپری کرد.
بعدها با دختر ۱۶ ساله بسیار زیبایی به نام «ناتالیا» ازدواج کرد که خاطرخواهان زیادی داشت و از آن پس دوباره به دربار راه پیدا کرد. هرچند که دربار او را با اعطای پایین ترین نشان درباری، تحقیر کرد.
طی سال های بعد بدهی های سنگینی به بار آورد و شایعه شده بود که ناتالیا، همسرش، با مرد دیگری رابطه دارد.
در آن دوران، دوئل کردن رایج بود و پوشکین که به اعتبارش خیلی حساس بود، حدود ۳۰ بار دیگران را به دوئل فراخوانده بود.
برای همین، مردی که گفته می شد با همسرش رابطه دارد را به دوئل دعوت کرد و زخم شدیدی برداشت و دو روز بعد از آن، در سال ۱۸۳۷ در سنت پترزبورگ از دنیا رفت.

الکساندر پوشکین آثار زیادی دارد. بعضی از آن ها به فارسی ترجمه شده اند.

دانلود کتاب «دختر سروان» (PDF)

دانلود کتاب «جای گلوله» (PDF)

دانلود کتاب «دوبروفسکی» (PDF)

فیلم «آنه گین» (۱۹۹۹) – ۱۱ قسمت – زبان انگلیسی – دانلود (۱۱ قسمت)
کتاب «یوگنی آنه گین»
الکساندر پوشکین
ترجمه آقای منوچهر وثوقی نیا
ناشر: امیرکبیر و گوتنبرگ

فیلم «بی بی پیک» (۱۹۴۹) – ۷ قسمت – زبان انگلیسی – سیاه و سفید – دانلود (۷ قسمت)
کتاب «بی بی پیک»
الکساندر پوشکین
مترجم: دکتر محمد مجلسی
انتشارات دنیای نو، ۱۳۸۷

اپرای «روسلان و لودمیلا» – اثر «میخاییل گلینکا» آهنگساز روس

بهروز بهادری فر